Wydawca treści Wydawca treści

Zakres działań

Założono, że w ramach projektu będą realizowane przede wszystkim takie działania, które łączyć będą zwiększenie retencji wody z ochroną przyrody - poprawą stanu ekosystemów i siedlisk od wody zależnych.

W ramach projektu wybudowanych lub zmodernizowanych zostało 3644 obiektów piętrzących bądź retencjonujących wodę. Działania inwestycyjne objęły budowę, rozbudowę lub modernizację: obiektów takich jak: zbiorniki wodne, zastawki, progi, mnichy, groble, bystrotoki, jazy, przepusty, brody, stopnie, a także działania polegające na zasypywaniu zbędnych rowów odwadniających. Inwestycje te tworzą 3 odrębne grupy działań polegających na: zatrzymywaniu, podpiętrzaniu oraz spowalnianiu odpływu wód powierzchniowych.
Duże możliwości retencjonowania wód stworzyła szczególnie przebudowa istniejących systemów melioracyjnych w kierunku hamowania odpływu wody – naprawa dawnych błędów, skutkujących nadmiernym odwadnianiem. Działania powodujące opóźnianie i ograniczenie odpływu, np. poprzez spiętrzenie wody w rowach, podpiętrzanie jej w jeziorkach, oczkach wodnych i podobnych obniżeniach terenu, z których woda jest odprowadzana rowami, przynoszą poprawę struktury bilansu wodnego i zwiększenie różnorodności biologicznej.

Wśród licznych funkcji, jakie mogą pełnić małe zbiorniki wodne oraz piętrzenia na ciekach, można wymienić:
- zapobieganie suszy,
- funkcje przeciwpowodziowe, poprzez zatrzymanie nadmiaru wód opadowych na terenach leśnych, spłaszczanie fali powodziowej w niższych partiach zlewni,
- odtworzenie naturalnych warunków wodnych torfowisk i innych mokradeł,
- podtrzymywanie poziomu wód gruntowych,
- podtrzymywanie podziemnego zasilania źródlisk,
- utrzymanie i powstawanie ostoi flory i fauny wodnej, wodno-błotnej lub okresowo związanej z wodą,
- oczyszczanie wody,
- ograniczenie erozji,
- wodopoje dla dzikich zwierząt.

Każda z tych funkcji może być przydatna w określonych przypadkach do realizowania celów ochrony przyrody.

Szczególny akcent położony został na uniknięcie sytuacji, w których realizacja inwestycji małej retencji mogłaby spowodować szkody w środowisku.

Zwiększenie możliwości retencyjnych można osiągać również innymi – nietechnicznymi działaniami (poprzez m.in.: zalesienia, zadrzewienia, roślinne pasy ochronne, usuwanie drzew i krzewów w otwartych ekosystemach mokradłowych, pozostawianie martwych drzew do naturalnego rozkładu w ekosystemach leśnych, wyłączanie borów i lasów bagiennych z użytkowania rębnego i innych zabiegów gospodarczych, niestosowanie w olsach łęgach, lasach i borach bagiennych i wilgotnych rębni zupełnej, tolerancję dla działalności bobrów). Często są to działania równie istotne, jak realizacja technicznych obiektów retencjonujących. Biorące udział w projekcie nadleśnictwa niejednokrotnie podchodziły do zagadnienia małej retencji kompleksowo i we własnym zakresie stosowały równocześnie odpowiednie działania „nietechniczne".