Aktualności Aktualności

Drugie życie torfowiska

W sierpniu br. Nadleśnictwo Sława Śląska zakończyło I etap inwentaryzacji botanicznej na torfowiskach alkalicznych położonych na obszarze Natura 2000 Żurawie Bagno Sławskie. Spis występujących nań gatunków roślin jest elementem projektu ochrony ptaków i siedlisk znajdujących się na terenie nadleśnictwa.

Torfowiska alkaliczne (tj. o odczynie zasadowym) to specyficzne, bardzo cenne siedliska przyrodnicze. Trudno je chronić, ponieważ ich funkcjonowanie zależy od wielu czynników, takich jak obecność minerałów o odpowiednim składzie chemicznym, określony poziom nawodnienia czy procesy biologiczne zachodzące wewnątrz tego siedliska. Cechą tych miejsc jest trwałe, stabilne zasilanie ruchliwymi wodami podziemnymi. Wody te są zasobne w węglan wapnia, a ubogie w substancje odżywcze. Stwarza to warunki umożliwiające rozwój charakterystycznej dla tych torfowisk roślinności: mchów i torfowców tolerujących środowisko zasadowe, które nie występują na żadnych innych siedliskach.

Torfowiskom alkalicznym zagrażają nie tylko skutki wieloletnich melioracji, ale także powszechnego spadku poziomu wód gruntowych. Torfowiska ulegają przesuszeniu i eutrofizacji (rośnie poziom ich żyzności spowodowany rozkładaniem się torfu), w wyniku czego zarastają, przekształcając się w siedliska łąkowe lub leśne. 

Torfowisko będące przedmiotem badań nadleśnictwa to fragment obszaru Natura 2000 Żurawie Bagno Sławskie o łącznej powierzchni nieco ponad 5 ha. – Obecnie torfowisko znajduje się w bardzo złym stanie: obserwujemy zaawansowaną sukcesję lasu, czyli rozwijające się zadrzewienia i zakrzewienia oraz zalążki trzcinowisk. Hamują one wzrost typowej dla tego siedliska roślinności, w związku z czym konieczne jest przeciwdziałanie temu niekorzystnemu przyrodniczo procesowi degradacji – mówi Marek Szeluch, zastępca nadleśniczego w Nadleśnictwie Sława Śląska.

Aby móc za kilka lat ocenić efekt planowanych prac ochronnych, niezbędne było zlecenie wcześniejszej inwentaryzacji botanicznej, szczegółowo opisującej stan obecny, z którym (po zakończeniu działań renaturyzacyjnych) będą porównywane wyniki II etapu inwentaryzacji. Wszystkie działania ochronne na tym torfowisku Nadleśnictwo Sława Śląska zamierza przeprowadzić w latach 2019-2022.

W trakcie badań ustalono, że florę terenu tworzy 68 gatunków roślin naczyniowych, z czego dwa podlegają ochronie ścisłej, a 14 ochronie częściowej. Jeden z gatunków wpisany jest na Czerwoną listę roślin i grzybów Polski (oznaczony jako „narażony”). Ponadto wykonana ekspertyza potwierdziła, że siedlisko wykształcone w postaci zespołu turzycy nitkowatej (Caricetum lasiocarpae) ulega bardzo silnej sukcesji wtórnej i zwarcie warstwy krzewów wynosi nawet do 70%. Miejscami torfowisko zastąpione jest płatami zbiorowiska szuwarowego (Thelypteridi-Phrangmitetum). Inwentaryzacja potwierdziła, że zaplanowane przez nadleśnictwo zabiegi związane z usuwaniem nalotów drzew i krzewów oraz prowadzeniem ekstensywnego koszenia są jak najbardziej wskazane, a wręcz konieczne do zachowania siedliska we właściwym stanie.

Poza ochroną czynną torfowiska, przy pomocy funduszy unijnych, nadleśnictwo w tym projekcie będzie realizowało również inne zadania, takie jak m.in.: wykonanie i montaż platform lęgowych, koszy i budek lęgowych dla ptaków, zabezpieczanie miejsc lęgowych chronionych gatunków czy budowa ścieżek rowerowych.

Projekt uzyskał dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej w ramach Funduszu Spójności – Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020.