Aktualności Aktualności

Bociany czarne na żywo

Transmisje on-line z ptasich gniazd cieszą się niesłabnącą popularnością. Teraz własną relację z gniazda bociana czarnego uruchomił również Leśny Zakład Doświadczalny w Rogowie. Transmisja jest elementem projektu ochrony tego gatunku, który od 2017 r. prowadzi SGGW we współpracy z Komitetem Ochrony Orłów oraz Lasami Państwowymi.

Bocianią transmisję można oglądać tutaj. Gniazdo znajduje się w Puszczy Noteckiej (Nadleśnictwo Sieraków) i jest zamieszkiwane przez trzy szybko rosnące pisklęta. Pierwsze z nich wykluło się 9 maja. Obecnie już wszystkie młode stoją samodzielnie na wyprostowanych nogach, a wkrótce rozpoczną swoje pierwsze loty.

Realizowany projekt jest pierwszym tego typu w Polsce zbiorem praktycznych działań ochronnych, badawczych i edukacyjnych na rzecz bociana czarnego. Zakładanym efektem ma być wypracowanie i wdrożenie dobrych praktyk ochrony oraz zarządzania populacją i siedliskami tego gatunku na terenie 16 Leśnych Kompleksów Promocyjnych wspólnych z 20 obszarami specjalnej ochrony ptaków Natura 2000.

Jednymi z istotniejszych działań zaplanowanych w projekcie są monitoring stanu populacji, poszukiwanie gniazd oraz aktualizacja stref ochronnych bociana czarnego. W wielu miejscach w Polsce stanowiska bocianów pozostają nierozpoznane, a wiele ważnych ostoi wciąż nie ma planów zadań ochronnych. Dlatego niezbędny jest coroczny monitoring stanowisk (i stanu siedlisk), który pozwoli ustalić aktualne lokalizacje gniazd, przyczyny ewentualnych strat w lęgach czy zagrożeń drzewostanów lęgowych, a w rezultacie będzie skutkować podejmowaniem stosownych działań ochronnych.

Wykonane zostaną także podstawowe pomiary miejsc bytowania bociana czarnego, które posłużą do opracowania wskaźników oceny jakości siedlisk optymalnych dla tego gatunku. Mierzone będą również cechy drzew gniazdowych oraz drzew sąsiednich. Ułatwi to w przyszłości dokonywanie – przez analogię – najlepszego wyboru (i zachowanie) alternatywnych drzew gniazdowych. Ponieważ jak dotychczas nie wypracowano skutecznego sposobu ochrony gniazd bociana czarnego przed drapieżnictwem kuny leśnej, przez 3 lata testowane będą różne rozwiązania, takie jak stosowanie repelentów czy opasek z blachy.

Wybranym osobnikom zostaną założone logery, dzięki którym badacze uzyskają wiele cennych informacji na temat migracji czy użytkowania przestrzeni przez te ptaki. Umożliwi to też poznanie więzi małżeńskiej, terminów przystępowania do lęgów i innych zagadnień związanych z zachowaniami lęgowymi bocianów. Uzupełnieniem nadajników będą fotopułapki, które pozwolą zbierać informacje o przyczynach strat w lęgach – zwłaszcza w celu potwierdzenia skuteczności wykorzystania opasek i repelentów.

Projekt uwzględnia ponadto budowę lub wzmocnienie wybranych gniazd, które rok rocznie dobudowywane są przez bociany i w ten sposób osiągają znaczną wagę (nawet ok. 1 tony!), co grozi upadkiem, zwłaszcza jeśli gniazda oddalone są od pnia. Szacunkowo na 100 zajętych gniazd 10% może wymagać tego typu interwencji. Przykładowo gniazdo, z którego nadawana jest transmisja, znajduje się na starym dębie i jest zajmowane przez ptaki od wielu lat. Niestety dąb jest zupełnie suchy, a gniazdo bardzo ciężkie i na martwej gałęzi. Wiosną zbudowano sztuczną platformę na zdrowym dębie obok w nadziei, że bociany zdecydują się na zmianę lokum, ale mimo to ptaki wybrały w tym roku stare gniazdo.

Działania ochrony czynnej i te o charakterze badawczym uzupełnią również działania edukacyjne. Pracownicy Komitetu Ochrony Orłów oraz LZD w Rogowie przygotowali materiały edukacyjne na temat biologii i ekologii bociana czarnego dla różnych grup wiekowych dzieci oraz osób dorosłych. Na pakiety składają się m.in. prezentacje, scenariusze lekcji, a nawet elementy do prac plastycznych. Aktualnie trwają szkolenia dla nauczycieli oraz edukatorów leśnych (ok. 400 osób), które mają przygotować ich do prowadzenia zajęć o bocianach czarnych. Wszystkie materiały będą również wkrótce udostępnione w internecie.    

Kiedy młode bociany podrosną i opuszczą gniazdo, zachęcamy do obserwowania profilu https://www.facebook.com/BocianiMy/ oraz mapki lotów bocianów czarnych. Dzięki założonym im nadajnikom można śledzić trasy ich zimowych migracji do Afryki.

Instytucją Wdrażającą dla projektu "BocianiMy w Lasach. Dobre praktyki ochrony i zarządzania populacją bociana czarnego Ciconia nigra na terenach leśnych" jest Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych. Projekt uzyskał współfinansowanie UE w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020.